Maak van modelleren een dagelijkse gewoonte

Modelleren is woorden tikken op het bord van je kind terwijl je praat, op gewone momenten, zonder te vragen of je kind je nadoet. Het is het enige wat een kind betrouwbaar helpt om OC te leren. Het moeilijke deel is het nog steeds doen in week negen, als er nog niemand iets heeft teruggetikt.

Waarom de gewoonte belangrijker is dan de methode

Kinderen leren hun bord sneller en breder gebruiken als de volwassenen om hen heen het bord ook gebruiken. De winst zit in het begeleiden van de volwassenen. In een gerandomiseerd onderzoek met peuters gingen kinderen van ouders die werden begeleid om tijdens het praten pictogrammen te gebruiken meer woorden produceren, gesproken en met symbolen, dan kinderen van ouders die dat niet deden.

Hetzelfde onderzoek laat zien wat er misgaat. Gezinnen beginnen vol goede moed, het kind reageert wekenlang niet en het apparaat belandt op een plank. Er is dan niets mis met het kind of met het bord. De gewoonte is gewoon nooit ontstaan. In het bekendste onderzoek naar het vormen van alledaagse gewoontes duurde het gemiddeld ongeveer twee maanden voordat nieuw dagelijks gedrag vanzelf ging. OC modelleren is nieuw gedrag voor jou. Geef jezelf dezelfde aanloop die je je kind geeft.

De rest van deze gids leent de vier regels uit het boek Elementaire gewoontes van James Clear: maak het zichtbaar, maak het aantrekkelijk, maak het makkelijk, maak het bevredigend.

1. Maak het zichtbaar

• Houd het bord waar gepraat wordt. Op de keukentafel, opgeladen, ontgrendeld op SpeakPad, met het scherm aan. Neem het mee van kamer naar kamer, zoals je de beker van een peuter meeneemt.
• Koppel één woord aan één routine die je al hebt. Schrijf de zin op:
  • Als ik het eten op tafel zet, tik ik eten.
  • Als ik de voordeur opendoe, tik ik gaan.
  • Als mijn kind lacht, tik ik grappig.
• Eén routine, één woord, een week lang. Geen modelleersessie. Een moment. Stel het in als doelwoord en de Modelleermodus laat het zien terwijl je modelleert.

2. Maak het aantrekkelijk

• Begin waar de aandacht van je kind al is. Bellenblaas, de hond, de schommel, een lievelingsprogramma, het ding dat je kind weigert. Modelleer de woorden voor wat je kind belangrijk vindt, niet de woorden waarvan je zou willen dat het ze belangrijk vond.
• Geef commentaar, overhoor niet. “Wat is dit?” maakt van het bord een toets. “Dat is groot” maakt er een gesprek van. Modelleer bij elke vraag die je stelt twee opmerkingen.
• Maak er spel van. Speel gaan en stop na met een speelgoedauto. Tik omhoog als je je kind optilt. Tik opnieuw als de toren omvalt en je kind hem weer opgebouwd wil zien.

3. Maak het makkelijk

• Maak het doel zo klein dat het altijd lukt. Gaat er een hele dag voorbij en heb je alleen nog getikt bij het tussendoortje, dan was dat een geslaagde dag. Klein en elke dag wint van lang en af en toe.
• Gebruik de woorden die al op het beginbord staan. Mis je een woord, voeg het dan die avond toe, zodat het er morgen staat. Verberg knoppen die je kind nooit gebruikt; een verborgen woord komt precies op dezelfde plek terug.
• Ga niet voor perfect. Tik de belangrijkste woorden, niet elk woord. Maak hardop fouten en verbeter ze. “Oeps, verkeerde. Hier is hij.”

4. Maak het bevredigend

• Zie elke tik als echt. Tikt je kind glanzend, ga dan iets glanzends zoeken. Tikt het stop, stop dan. Die reactie is wat jullie allebei op gang houdt. Beweeg nooit de hand van je kind naar het bord.
• Bekijk je eigen lijn. Deze week telt Woorden die je hebt gemodelleerd apart van de tikken van je kind. Jouw lijn zien stijgen is de beloning terwijl je wacht tot die van je kind in beweging komt.
• Eén keer is geen keer. Een dag overslaan is normaal. Twee dagen achter elkaar overslaan is hoe een gewoonte verdwijnt. Is het gisteren niet gelukt, dan is je taak vandaag één woord bij één maaltijd, meer niet.

Hoe vooruitgang eruitziet voordat de eerste tik terugkomt

Dit is het deel waar niemand je voor waarschuwt. Wekenlang, soms maandenlang, lijkt je modelleren niets op te leveren. Het levert heel veel op. Taal gaat er lang in voordat het eruit komt; kinderen die leren praten horen een jaar lang woorden voordat ze er een zeggen. Met OC is dat niet anders.

Tel de kleine dingen, want dat is de vooruitgang:

• Kijken naar het bord als jij modelleert. Dat is aandacht.
• Een knop aanraken, ook per ongeluk. Dat is ontdekken.
• Reiken naar het apparaat tijdens een routine. Dat is intentie.
• Op één woord drukken en jou aankijken. Dat is communicatie.

Is het eenmaal een gewoonte, voeg dan één vaardigheid tegelijk toe

• Wacht. Stop na het modelleren met praten en tel in je hoofd tot vijf. Rek het op tot tien zodra dat goed voelt. De stilte vertelt je kind dat het zijn beurt is. De meesten van ons springen er veel te vroeg tussen.
• Voeg een woord toe. Zegt of tikt je kind één woord, herhaal het dan en voeg er op het bord één aan toe. Je kind tikt bal; jij tikt grote bal. Je kind tikt gaan; jij tikt snel gaan. Eén woord meer, nooit een hele zin.
• Modelleer meer dan vragen om iets. Zorg dat je kind ziet hoe jij het bord gebruikt om commentaar te geven, te protesteren, grapjes te maken, te begroeten en gevoelens te delen. Kies er één die je kind nog niet gebruikt, zoals nee zeggen of wat vragen, en modelleer die de hele week.

Iedereen in huis

Broers en zussen, opa’s en oma’s, gastouders en leerkrachten hebben geen training nodig. Ze hebben het koelkastblad nodig en de drie regels bovenaan deze pagina. Installeer SpeakPad ook op de gezinstelefoon, zodat het bord overal meegaat waar je kind naartoe gaat. Je logopedist kan je helpen de eerste routines en woorden te kiezen, en Deze week geeft jullie allebei iets concreets om samen naar te kijken.